Białka z zębów sprzed 400 tysięcy lat odkrywają tajemnice Homo erectus

21 maja 2026, 08:36

Naukowcy z Chińskiej Akademii Nauk – wśród nich Qiaomei Fu, Kai Zhou i Xiaotian Feng – wyekstrahowali i przeanalizowali białka z zębów sześciu Homo erectus ze środkowego plejstocenu. Uzyskane przez nich wyniki, które zostały opublikowane w Nature, rzucają nowe światło na ewolucję człowieka i powiązania między różnymi liniami hominidów.



W fizyce brak konsensusu odnośnie czarnych dziur, mechaniki kwantowej czy kwantowej grawitacji

19 maja 2026, 10:20

Co tak naprawdę sądzą fizycy o Wielkim Wybuchu, czarnych dziurach, ciemnej materii czy interpretacji mechaniki kwantowej? Czy w tych sprawach panuje naukowy konsensus? Okazuje się, że obraz jest znacznie bardziej złożony, niż sugerują popularne opracowania.


Afryka pęka w szwach, a naukowcy pytają o miejsce narodzin człowieka

13 maja 2026, 10:04

Wokół jeziora Turkana w Kenii od dekad znajdowane są skamieniałości najdawniejszych przodków człowieka. Jednak te same siły, które ukształtowały tamtejszy krajobraz, powoli rozrywają kontynent na kawałki. Nowe badania naukowców z Obserwatorium Ziemi Lamont-Doherty Uniwersytetu Columbia, opublikowane w Nature Communications, pokazują, że wschodnia Afryka jest bliżej geologicznego rozpadu, niż ktokolwiek przypuszczał.


Jak bardzo plastyczny jest mózg? Może nauczyć się latać

12 maja 2026, 07:38

Mózg to niezwykle plastyczny organ. O tym wiemy od dawna. Tajemnicą pozostaje, jak daleko sięga ta plastyczność. Przeprowadzone w Chinach badania sugerują, że bardzo daleko. Nasz mózg przez miliony lat ewolucji uczył się rozpoznawać i kontrolować konkretny zestaw kończyn. Tymczasem Ziyi Xiong z Beijing Normal University oraz Yiyang Cai z Uniwersytetu Pekińskiego i ich zespół postanowili sprawdzić, co się stanie jeśli przez tydzień będziemy oszukiwać mózg, dając mu do dyspozycji wirtualne skrzydła.


Raport o stellaratorach. Kiedy możemy liczyć na fuzję jądrową?

29 kwietnia 2026, 14:15

Świat wciąż czeka na fuzję jądrową i wciąż nie może się jej doczekać. Najbardziej znanym projektem jest budowany we Francji tokamak ITER. Ruszy za około 10 lat. Jednak ITER to reaktor badawczy. Ma dopiero dostarczyć danych do zbudowania pierwszej elektrowni demonstracyjnej, która prześle energię do sieci. Konkurencyjnym dla tokamaków rozwiązaniem są stellaratory. Niedawno informowaliśmy, że stellarator, w który zainwestowała Polska, pokonał tokamaki w kluczowym parametrze fuzji jądrowej, a nieco wcześniej rozwiązano w nim ważny problem od dekad trapiący stellaratory – znaleziono sposób na załatanie „magnetycznej butelki”


Symbol delikatności zachował się przez miliony lat

26 kwietnia 2026, 08:52

Popatrzcie na to cudo. A nawet i cud. Bo jak inaczej nazwać zachowanie się do naszych czasów tak doskonałej skamieniałości motyla? Zwierzęcia, które jest symbolem ulotności i delikatności. A jednak się zachował.


Uczeni rozwiązali zagadkę niebieskiego pierścienia Urana

22 kwietnia 2026, 10:35

Poznaliśmy pełne spektrum odbicia dwóch najbardziej zewnętrznych pierścieni Urana, μ i ν. Badania przeprowadzone za pomocą W. M. Keck Observatory oraz Teleskopów Kosmicznych Hubble'a i Webba, dały nam wgląd w szczegółowy skład obu pierścieni. Μ i ν są szczególnie interesujące, gdyż to dwa najbardziej zewnętrzne z 13 pierścieni Urana i są wyjątkowo szerokie.


Polacy zbadali rzymskie nocniki i znaleźli wyjątkowego pasożyta

20 kwietnia 2026, 10:56

Zespół badaczy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Warszawskiego i Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przebadał osady moczu i kału zachowane na wewnętrznych ściankach rzymskich nocników z II–IV wieku odkrytych podczas wykopalisk w Novae (w pobliżu Swisztow w Bułgarii) oraz Marcianopolis (dziś Dewnja). Naukowcy wzięli pod lupę cztery nocniki: trzy z Novae i jeden z Marcianopolis. Do badań nadawały się trzy z nich, gdyż jeden z nocników z Novae został dokładnie wyczyszczony przez konserwatorów.


Kometa najpierw zwolniła, a później zaczęła obracać się w drugą stronę

3 kwietnia 2026, 07:49

Niewielka kometa 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák stała się obiektem ważnych badań, które rzucają nowe światło na dynamikę małych ciał Układu Słonecznego. Dane z Teleskopu Hubble’a wskazują, że kometa nie tylko znacząco zmieniła tempo rotacji, lecz najprawdopodobniej całkowicie odwróciła kierunek obrotu. To pierwszy taki przypadek, który udało się zaobserwować.


Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek

27 marca 2026, 11:08

Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek, przyznaje profesor John Noonan z Wydziału Fizyki Auburn University w Alabamie. Szansa, że jakikolwiek teleskop spojrzy na kometę akurat w momencie, gdy ta się rozpada, jest niewyobrażalnie mała. A jednak taki niezwykły przypadek zdarzył się naukowcom korzystającym z Teleskopu Hubble'a. Co więcej, kometa K1 – jej pełna nazwa to C/2025 K1 (ATLAS) – wcale nie miała być przedmiotem badań.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk